توسعه و ارزیابی میدانی تله رسوبگیر دوفازی برای اندازه‌گیری تفکیکی بار بستر و بار معلق در سواحل جنوب خزر

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، بابل، ایران

2 دانشیار، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، بابل، ایران

چکیده

مناطق ساحلی تحت تأثیر پیوسته اندرکنش امواج، جریان‌ها و انتقال رسوب قرار دارند. انتقال رسوب در امتداد ساحل، فرآیند غالب شکل‌دهنده خطوط ساحلی و عامل تعیین‌کننده در پایداری سازه‌های بندری و مدیریت یکپارچه سواحل است. شکاف عمیقی میان مدل‌های عددی دو-فازی و داده‌های میدانی وجود دارد که ریشه آن نه در ضعف مدل‌ها، بلکه در نبود فناوری‌های اندازه‌گیری تفکیک‌گر برای ثبت هم‌زمان بار بستر و بار معلق در نقطه نمونه‌برداری است. تله‌های جریانی نسل‌های پیشین مجموع بار را جمع‌آوری می‌کردند و از ارائه داده‌های تفکیکی ضروری برای کالیبراسیون مستقل مدل‌های دوفازی عاجز بودند. هدف این مطالعه، پر کردن این خلأ از طریق طراحی، ساخت و ارزیابی یک سامانه بومی نوآورانه تحت عنوان تله رسوبگیر دوفازی قابل حمل است. نوآوری اصلی این سامانه، الحاق یک صفحه جداکننده افقی داخلی  در ارتفاع ۱۵۰ میلی‌متری از کف محفظه است که جریان ورودی را به‌طور فیزیکی به محفظه بار بستر (تحتانی) و بار معلق (فوقانی) تفکیک می‌کند. همچنین، جهت غلبه بر محدودیت سنتی تله‌های جریانی به آب‌های کم‌عمق، پیکربندی ارتقایافته‌ای با دسته‌های طویل‌شده و سیستم مهار شناور برای عملیات در اعماق بیش از ۱ متر توسعه یافت. این سامانه طی یک کمپین میدانی یک‌ساله در سواحل ماسه‌ای جنوب خزر (نوشهر) تحت شرایط آرام و طوفانی در اعماق 3/0 تا 3/1 متر آزمون شد. نتایج ۲۰ آزمون میدانی، موفقیت کامل طراحی در تفکیک فازها را اثبات کرد. میانگین وزن کل رسوب ۱۶۶۵ گرم (دامنه ۱۵۰ تا ۵۴۵۰ گرم) بود که ۱۵۴۳ گرم (۹۲٫۷%) در محفظه بار بستر و ۱۲۲ گرم (۷٫۳%) در محفظه بار معلق جمع‌آوری شد. شاهد قطعی دقت تشخیصی سامانه، ثبت وزن‌های بار بستر قابل توجه (تا ۴۸۹۰ گرم) هم‌راه با وزن صفر در محفظه بار معلق در شرایط آرام بود، در حالی که در طوفان‌ها وزن بار معلق تا ۵۶۰ گرم افزایش می‌یافت. تحلیل همبستگی نشان داد که شرایط طوفانی محرک اصلی تحرک بار معلق است. این پژوهش با معرفی تله­گیر دوفازی به‌عنوان یک سکوی مشاهداتی بومی و استاندارد، علاوه بر رفع یک خلأ سخت‌افزاری دیرینه، داده‌های تفکیکی ضروری برای کالیبراسیون مؤلفه‌محور مدل‌های دو-فازی را فراهم کرده و گامی اساسی در جهت مدیریت یکپارچه و مبتنی بر شواهد سواحل شمال ایران است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 27 خرداد 1405
  • تاریخ دریافت: 12 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری: 25 اردیبهشت 1405
  • تاریخ پذیرش: 27 خرداد 1405