بررسی اثر روش آبیاری و سطوح مختلف کود نیتروژن بر عملکرد و بهره‌وری آب برنج رقم عنبربو در استان ایلام

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه آبیاری و زهکشی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، ایران

2 دانشیار، گروه گروه آبیاری و زهکشی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استادیار، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

4 استادیار، گروه مهندسی زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

5 استادیار، گروه آبیاری و زهکشی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

برنج از غلات راهبردی در تأمین امنیت غذایی ایران است، اما کشت آن به روش سنتی غرقابی، مصرف بالایی از منابع آبی کشور را به خود اختصاص داده است. با توجه به محدودیت شدید منابع آبی کشور، یافتن روش‌های مناسب آبیاری که ضمن کاهش مصرف آب، عملکرد قابل قبولی داشته باشند، ضروری است. در این پژوهش، اثرات متقابل روش‌های آبیاری در چهار سطح (آبیاری تیپ، تیپ همراه با مالچ پلاستیکی، جویچه و جویچه همراه با مالچ پلاستیکی) و سطوح کود نیتروژن در سه سطح (50، 75 و 100 درصد نیاز کودی) بر صفات رشدی، عملکرد دانه، شاخص برداشت و بهره‌وری آب برنج رقم محلی عنبربو در استان ایلام طی دو سال متوالی بررسی شد. آزمایش به صورت طرح کرت‌های خرد شده بر پایه بلوک کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. نتایج نشان داد که روش آبیاری، سطح کود نیتروژن و برهمکنش آن‌ها تأثیر معنی‌داری بر تمامی صفات مورد بررسی داشتند. همچنین اثر متقابل سه‌گانه سال، روش آبیاری و کود نیتروژن برای صفات عملکرد دانه، بهره‌وری آب و زیست توده معنی‌دار بود. بیشترین عملکرد دانه (۴۷۲۴ کیلوگرم در هکتار)، شاخص برداشت (۴۸ درصد) و بهره‌وری آب (۷۴/۰کیلوگرم بر مترمکعب) در تیمار آبیاری تیپ همراه با مالچ پلاستیکی و مصرف ۱۰۰ درصد نیتروژن در سال دوم حاصل شد، در حالی که کمترین عملکرد دانه (۱۳۴۷ کیلوگرم در هکتار)، کمترین شاخص برداشت (۲۹ درصد) و کمترین بهره‌وری آب (۱۴/۰) در تیمار آبیاری جویچه با مصرف ۵۰ درصد نیتروژن مشاهده گردید. در روش آبیاری تیپ همراه با مالچ، افزایش مصرف نیتروژن از ۵۰ به ۱۰۰ درصد، عملکرد را به طور میانگین ۸۷ درصد افزایش داد. همچنین افزودن مالچ پلاستیکی به آبیاری تیپ، بهره‌وری آب را در سطح نیتروژن ۱۰۰ درصد به طور میانگین ۳۵ درصد بهبود بخشید. در مجموع، ترکیب آبیاری تیپ همراه با مالچ پلاستیکی و مصرف ۱۰۰ درصد نیتروژن به عنوان راهکاری کارآمد برای افزایش عملکرد دانه و بهره‌وری آب برنج در شرایط خشکه‌کاری قابل توصیه است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 19 تیر 1405
  • تاریخ دریافت: 29 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری: 24 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش: 19 تیر 1405