برآورد پارامترهای مدل جذب آب ریشه گیاه سیب‌زمینی تحت تنش شوری در شرایط گلخانه‌ای‌

رئوف, مجید; Fujimaki, Haruyuki

doi:10.22098/mmws.2026.19799.1814

برآورد پارامترهای مدل جذب آب ریشه گیاه سیب‌زمینی تحت تنش شوری در شرایط گلخانه‌ای‌

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

¹ استاد گروه مهندسی آب و پژوهشکده مدیریت آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

² استاد، مرکز تحقیقات سرزمین‌های خشک، دانشگاه ملی توتوری، هماساکا 1390، توتوری، ژاپن

10.22098/mmws.2026.19799.1814

چکیده

پیش‌بینی دقیق جذب آب ریشه تحت تنش شوری برای مدیریت کارآمد آب در اراضی خشک و نیمه‌خشک ضروری است. در این تحقیق، با استفاده از روش بهینه‌سازی معکوس، پارامترهای مدل ماکروسکوپی جذب آب ریشه برای گیاه سیب‌زمینی در شرایط شوری برآورد شد. آزمایش‌های گلخانه‌ای در شش گلدان شامل سه گلدان تحت تنش شوری و سه گلدان شاهد برای تعیین تعرق بالقوه انجام گرفت. در هر گلدان، تعداد 2 سنسور رطوبت و هدایت الکتریکی در اعماق مختلف نصب شد و برای جلوگیری از تبخیر، سطح خاک پوشانده شد. وزن گلدان‌ها نیز روزانه اندازه‌گیری شد تا تعرق روزانه به‌دست آید. نتایج نشان داد که در تیمارهای بدون تنش، ضریب کاهش جذب آب ریشه در طول دوره آزمایش تقریباً ثابت و برابر یک بود. در مقابل، در تیمارهای دارای تنش شوری، با افزایش غلظت نمک و افزایش پتانسیل اسمزی از 100 به 10000 سانتی‌متر، ضریب کاهش جذب آب ریشه از 1 به صفر کاهش یافت که نشان‌دهنده افت شدید توان جذب آب توسط ریشه در شرایط شوری است. مقایسه پارامترهای برآوردشده نشان داد که میانگین P₂ برابر 98/4 و میانگین ho50 برابر 4244 سانتی‌متر آب به دست آمد. همچنین تحلیل حساسیت نشان داد که مدل نسبت به P₂ حساس‌تر از ho50 است. تعرق روزانه بهینه‌شده نیز تطابق خوبی با مشاهدات داشت. این نتایج نشان می‌دهد که پارامترهای برآوردشده می‌توانند برای بهبود شبیه‌سازی جذب آب ریشه در مدل‌های HYDRUS و SWAP و نیز برای مدیریت آبیاری در شرایط استفاده از آب شور مورد استفاده قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها