تاثیر دبی طراحی و عملکرد زیرآبگذرها در بحران طبیعی سیل در تعدادی از حوزه‌های آبخیز منتخب استان یزد

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران

2 دانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه یزد، یزد، ایران

4 استادیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

چکیده

زیرآبگذر‌ها از جمله رایج‌ترین و مهم‌ترین سازه‌های انتقالی هستند که برای عبور جریان آب، مصالح، یا تأسیسات مدفون در زیر خاک به‌کار می‌روند. بنابراین در نظر گرفتن عوامل مختلف تأثیرگذار در طراحی و جانمایی این سازه‌ها به‌منظور بهبود عملکرد آن‌ها ضروری است. بر این اساس پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر دبی طراحی و عملکرد سازه‌های آبی تقاطعی جاده‌ای در بحران سیل در تعدادی از حوزه‌های آبخیز منتخب استان یزد انجام گرفت. در این راستا پس از جمع‌آوری و اخذ اطلاعات و آمارهای مورد نیاز مشخصات دقیق زیرآبگذر‌ها بررسی شده سپس با استفاده از مدل HEC-HMS اقدام به تعیین مقدار و حجم سیلاب شد و رفتار جریان در مقاطع این زیرآبگذر مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها نشان داد که ظرفیت هیدرولیکی زیرآبگذر‌های منتخب در برابر افزایش دوره بازگشت رفتار غیرخطی داشته به‌طوری که با افزایش شدت و فراوانی بارش نسبت Qc/Qd به سرعت کاهش یافته و منجر به ورود سازه مورد نظر به شرایط بحرانی می‌شود. بر این اساس در تعداد نه سازه مورد بررسی در شش حوزه آبخیز منتخب فقط زیرآبگذر جدیدالاحداث قوام‌آباد ایمن بوده و سایر زیرآبگذر‌ها بر اساس دوره بازگشت‌های مختلف بررسی شده در شرایط بحرانی قرار داشتند. بنابراین به‌منظور مدیریت و پیشگیری از تخریب و آسیب‌های احتمالی لازم است نسبت به ایمن‌سازی این سازه‌ها (ارتقای ظرفیت عبور جریان) بر اساس دوره بازگشت‌های استاندارد اقدامات مورد نیاز انجام شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 08 اسفند 1404
  • تاریخ دریافت: 08 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری: 08 اسفند 1404
  • تاریخ پذیرش: 08 اسفند 1404