زبری سطحی خاک یا میکروتوپوگرافی، یکی از عوامل کلیدی مؤثر بر فرسایش و رواناب است که با تغییرات کوچک ارتفاع سطح زمین مشخص میشود و تحت تأثیر ویژگیهای خاک، پوشش گیاهی و فعالیتهای کشاورزی قرار دارد. این ویژگی با کنترل مسیر و همگرایی جریان آب، در شدت فرسایش و میزان رسوب نقش مؤثری ایفا میکند. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر زبری سطح خاک بر میزان ناهمگنی تولید رسوب در شرایط بارندگیهای با شدت 45، 60 و 70 میلیمتر بر ساعت و در شیبهای مختلف 10، 20 و 30 درصد با بهرهگیری از شبیهساز باران است. در این روش برای اندازهگیری رسوب معلق، نمونه آب و رسوب به مدت ۴۸ ساعت در بشر به حالت سکون نگه داشته شد. سپس آب روی رسوبات به آرامی تخلیه و حجم رواناب اندازهگیری گردید. رسوبات باقیمانده شسته شده و در فویلهای آلومینیومی وزنشده قرار گرفتند و در دمای ۱۰۵ درجه سانتیگراد به مدت ۲۴ ساعت خشک و مقدار رسوب معلق محاسبه شد. به منظور ارزیابی میزان تاثیر زبری سطحی بر ناهمگنی رسوب از عددناهمگنی بین خوشه ای و درون خوشه ای بهره گرفته شد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که زبری سطحی به طور کلی موجب کاهش محسوس رسوب در تمام شیبها بالاخص در شدت 45 میلیمتر بر ساعت (83/14 گرم بر مترمربع) شد. در شدتهای بالاتر، نتایج پیچیدهتر بود و مشاهده شد که شیب 20 درصد در برخی موارد بیشترین رسوب را داشت (07/87 گرم بر متر مربع)، که این امر به تأثیر عواملی مانند توزیع انرژی برخورد قطرات و ویژگیهای نفوذ خاک نسبت داده شد. در نهایت، نتایج آنالیز واریانس دوطرفه نشان داد که شدت بارندگی و شیب هر دو از عوامل اصلی تولید رسوب هستند. همچنین با توجه به ارتباط مستقیم ضریب تغییرات با میزان تغییرپذیری، نتایج حاکی از آن است که ضریب تغییرات در شدت بارندگی 60 و 45 میلیمتر بر ساعت در منطقه مورد مطالعه به ترتیب بیشترین و کمترین میزان رسوب را به خود اختصاص داده است. پیشنهاد میشود در تحقیقات آتی، پارامتر زبری سطح به عنوان یک متغیر مستقل حیاتی در مدلسازی درصد پوشش گیاهی، زمان اوج و زمان تأخیر رواناب در نظر گرفته شود.
نوروزی, اکبر , پژوهش, مهدی و عبدالهی, خدایار . (1404). تاثیر زبری سطحی بر میزان ناهمگنی رسوب در شیب و شدتهای بارندگی مختلف با استفاده از شبیهساز باران. مدل سازی و مدیریت آب و خاک, (), -. doi: 10.22098/mmws.2026.18835.1736
MLA
نوروزی, اکبر , , پژوهش, مهدی , و عبدالهی, خدایار . "تاثیر زبری سطحی بر میزان ناهمگنی رسوب در شیب و شدتهای بارندگی مختلف با استفاده از شبیهساز باران", مدل سازی و مدیریت آب و خاک, , , 1404, -. doi: 10.22098/mmws.2026.18835.1736
HARVARD
نوروزی, اکبر, پژوهش, مهدی, عبدالهی, خدایار. (1404). 'تاثیر زبری سطحی بر میزان ناهمگنی رسوب در شیب و شدتهای بارندگی مختلف با استفاده از شبیهساز باران', مدل سازی و مدیریت آب و خاک, (), pp. -. doi: 10.22098/mmws.2026.18835.1736
CHICAGO
اکبر نوروزی , مهدی پژوهش و خدایار عبدالهی, "تاثیر زبری سطحی بر میزان ناهمگنی رسوب در شیب و شدتهای بارندگی مختلف با استفاده از شبیهساز باران," مدل سازی و مدیریت آب و خاک, (1404): -, doi: 10.22098/mmws.2026.18835.1736
VANCOUVER
نوروزی, اکبر, پژوهش, مهدی, عبدالهی, خدایار. تاثیر زبری سطحی بر میزان ناهمگنی رسوب در شیب و شدتهای بارندگی مختلف با استفاده از شبیهساز باران. مدل سازی و مدیریت آب و خاک, 1404; (): -. doi: 10.22098/mmws.2026.18835.1736
)