بررسی آسیب‌پذیری، قابلیت اطمینان و تاب‌آوری منابع آب زیرزمینی در مواجهه با خشک‌سالی (مطالعه موردی: دشت دهگلان استان کردستان)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی و مدیریت منابع آب، گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

2 استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

3 دانش‌آموخته مقطع دکتری، گروه آب و محیط زیست، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

4 دانشجوی دکتری سازه، گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

چکیده

در سال‌های اخیر، پدیده خشکسالی باعث کاهش شدید آب های سطحی در دشت قروه-دهگلان شده است. این امر موجب افزایش بهره برداری از منابع آب زیرزمینی و تشدید افت تراز سفره‌ای این دشت شده است. هدف از این پژوهش بررسی تاب‌آوری منابع آب زیرزمینی در مواجهه با خشک‌سالی است. برای برآورد تاب‌آوری منابع آب در این منطقه، در این پژوهش از دو مفهوم دیگر یعنی قابلیت اطمینان و آسیب‌پذیری نیز استفاده شد، که به چارچوب RRV معروف هستند. بر اساس داده‌های دوره آماری ۱۳۷۷ تا ۱۴۰۲ با استفاده از شاخص‌های SPI و GRI و اطلاعات ایستگاه‌های هواشناسی و چاه‌های پیزومتری دشت قروه-دهگلان مورد ارزیابی قرار گرفتند. از منظر منابع آب زیرزمینی و شاخص GRI، میانگین قابلیت اطمینان، تاب‌آوری و آسیب‌پذیری به‌ترتیب 82/0 ، 71/0 و 6/0 به دست آمد. این نتایج نشان می‌دهد شاخص‌های قابلیت اطمینان و تاب‌آوری بر اساس داده‌های هیدروژئولوژیکی نسبت به‌شاخص‌های هواشناسی کاهش و شاخص آسیب‌پذیری افزایش داشته است، که روند نزولی و افت منابع آب زیرزمینی را تأیید می‌کند، با این حال، شاخص RRV بر اساس SPI با میانگین 62/0 و بر اساس GRI با میانگین 68/0 نشان می‌دهد که امکان بازگشت منابع آب زیرزمینی به شرایط پایدار هم‌چنان وجود دارد. نتایج کلی پژوهش بیانگر این است که با وجود کاهش برخی شاخص‌ها، مدیریت بهینه منابع آب زیرزمینی و توجه به تاب‌آوری می‌تواند اثرات خشکسالی بر منابع آب دشت قروه-دهگلان را کاهش دهد و پایداری آن‌ها را تضمین کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 03 بهمن 1404
  • تاریخ دریافت: 11 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری: 27 دی 1404
  • تاریخ پذیرش: 03 بهمن 1404